DEEL 11 — MIJN MOEDER LEERDE DAT EEN EXCUUS GEEN TOEGANGSBEWIJS IS
Mijn moeder kwam steeds ongeveer één keer per maand.
Altijd vragen.
Soms zei ik nee.
Zij accepteerde.
Dat was nieuw.
Een keer bracht ze soep.
Ik proefde.
“Te zout.”
Ze lachte.
“Ruth zegt hetzelfde.”
“Dan is het waar.”
Normale grap.
Daarna keek ze naar foto Leo.
Begon huilen.
“Ik mis ze.”
Mijn eerste reflex was:
jij was niet op begrafenis.
Ik zei het niet.
Zij mocht ze missen.
Zelfs mensen die falen mogen rouwen.
Dat vond ik vervelend maar waar.
“Mam.”
“Ja?”
“Waarom belde je niet zelf vrijdag?”
Ze keek.
“Je vader nam leiding.”
“En jij?”
“Ik liet.”
“Waarom?”
“Omdat conflict met hem moeilijker voelde dan jou teleurstellen.”
Daar.
Precisie.
“Dat is patroon.”
“Ja.”
“Waarom was ik makkelijker?”
“Omdat jij niet ontplofte.”
Ik lachte.
“Dus gezond gedrag werd bestraft.”
“Ja.”
Ze sloot ogen.
“Dat zeg ik nu in therapie ook.”
“Goed.”
“Je zus vindt dat wij alles op haar afschuiven.”
“Doen jullie?”
“Ik probeer niet.”
“Papa?”
“Minder.”
“Eleanor?”
“Werkt eraan.”
Geen perfectie.
Mijn moeder vroeg:
“Kom je ooit weer kerst?”
Ik voelde lijf verstijven.
“Kerst is nog maanden.”
“Ik weet.”
“Waarom nu?”
“Omdat ik bang ben dat je nooit terugkomt.”
Eerlijk.
“Misschien niet zoals vroeger.”
Ze huilde.
“Wat betekent?”
“Geen automatische zondag.”
“Geen familie-app alsof niets gebeurde.”
“Geen verwachting dat ik geld leen.”
“Geen Eleanor eerst.”
“Geen ‘jij kunt dit hebben’.”
Ze knikte.
“En kerst?”
“Vraag in december.”
Ze glimlachte verdrietig.
“Oké.”
December vroeg zij.
Ik zei nee.
Niet klaar.
Zij antwoordde:
Begrijp ik. Ik wens je rustige dag. Ik zal niet bellen tenzij jij dat wilt.
Ik huilde.
Omdat grens eindelijk geen debat werd.
Ik vierde met Marianne, Robert en Ruth.
Wij zetten vier borden?
No. That can be too symbolic. We cooked, left one candle each for Julian, Maya, Leo.
Marianne zei:
“Geen verdrietwedstrijd.”
“Wat?”
“Wij hoeven niet slechter te hebben dan anderen om recht op verdriet te hebben.”
Dat schreef ik later op.






